Տեքստային խնդիրներ

Պարապմունք 59

1․ Երկու թվերից մեկը 75-ն է, իսկ մյուսը դրանից մեծ է 4 անգամ։ Այդ թվերի գումարը քանի՞ անգամ է մեծ փոքր թվից։

Լուծում

75+4×75=5×75

5×75:75=5

Պատասխան՝ 5 անգամ

2․ Երկու թվերից մեկը 75-ն է, իսկ մյուսը դրանից փոքր է 3 անգամ։ Այդ թվերի գումարը քանի՞ անգամ է մեծ փոքր թվից։

Լուծում

75:3=25

25+75=100

100:25=4

Պատասխան՝ 4 անգամ

3 Պապիկը 60կգ խաղողը լցրեց արկղի և զամբյուղի մեջ։ Արկղում եղավ 5 անգամ ավելի, քան զամբյուղում։ Նա որքա՞ն խաղող լցրեց յուրաքանչյուրի մեջ։

Լուծում

60:5=12կգ

12:2=6կգ

6×5=30կգ

Պատասխան՝ 30կգ արկղի մեջ, 6կգ զամբյուղի մեջ

4 Ուղղանկյան կողմերից մեկը 3 անգամ մեծ է մյուսից։ Գտի՛ր ուղղանկյան կողմերը, եթե պարագիծը 320 մմ է։

Լուծում

3+3+1+1=8

320:8=40մմ

40×3=120մմ

Պատասխան՝ 40մմ, 120մմ

5 Երկու տակառում կա ընդամենը 250լ հյութ։ Եթե առաջին տակառից 30լ լցնենք երկրորդի մեջ, ապա տակառներում հյութի քանակները կհավասարվեն։ Որքա՞ն հյութ կա յուրաքանչյուր տակառում։

Լուծում

250-30=220լ

220:2=110լ

110+30=140լ

Պատասխան՝ 140լ, 110լ

6 Հայկը 60մ ռետինե խողովակի համար վճարեց 1200դրամ պակաս, քան Արան վճարել էր այդ նույն խողովակից 75մ գնելու համար։ Հայկը որքա՞ն է վճարել իր գնած խողովակի համար։

Լուծում

75-60=15մ

1200:15=80դր

60×80=4800դր

Պատասխան՝ 4800դր

7 Դպրոցից 306 աշակերտ 18 տեղանոց և 24 տեղանոց 14 ավտոբուսներով գնացին Ծաղկաձոր հանգստանալու։ Յուրաքանչյուր տեսակից քանի՞ ավտոբուս էին վարձել աշակերտները։

Լուծում

18×14=252

306-252=54

24-18=6

54:6=9

14-9=5

Պատասխան՝ 9 հատ 24տեղ., 5 հատ 18տեղ.  

8․ Դաշտում արածում էին սագեր և կովեր։ Նրանց ընդհանուր գլխաքանակը 18 էր, իսկ ոտքերի թիվը՝ 56։ Քանի՞ կով և քանի՞ սագ էր արածում դաշտում։

Լուծում

18×2=36

56-36=20

20:2=10

18-10=8

Պատասխան՝ 10 կով, 8 սագ

Տեքստային խնդիրներ

1 Երկու թվերից մեկը 75-ն է, իսկ մյուսը դրանից մեծ է 4 անգամ։ Այդ թվերի գումարը քանի՞ անգամ է մեծ փոքր թվից։

Լուծում

75+4×75=5×75

5×75:75=5

Պատասխան՝ 5 անգամ

2․ Երկու թվերից մեկը 75-ն է, իսկ մյուսը դրանից փոքր է 3 անգամ։ Այդ թվերի գումարը քանի՞ անգամ է մեծ փոքր թվից։

Լուծում

75:3=25

25+75=100

100:25=4

Պատասխան՝ 4 անգամ

3 Պապիկը 60կգ խաղողը լցրեց արկղի և զամբյուղի մեջ։ Արկղում եղավ 5 անգամ ավելի, քան զամբյուղում։ Նա որքա՞ն խաղող լցրեց յուրաքանչյուրի մեջ։

Լուծում

60:5=12կգ

12:2=6կգ

6×5=30կգ

Պատասխան՝ 30կգ արկղի մեջ, 6կգ զամբյուղի մեջ

4 Ուղղանկյան կողմերից մեկը 3 անգամ մեծ է մյուսից։ Գտի՛ր ուղղանկյան կողմերը, եթե պարագիծը 320 մմ է։

Լուծում

3+3+1+1=8

320:8=40մմ

40×3=120մմ

Պատասխան՝ 40մմ, 120մմ

5 Երկու տակառում կա ընդամենը 250լ հյութ։ Եթե առաջին տակառից 30լ լցնենք երկրորդի մեջ, ապա տակառներում հյութի քանակները կհավասարվեն։ Որքա՞ն հյութ կա յուրաքանչյուր տակառում։

Լուծում

250-30=220լ

220:2=110լ

110+30=140լ

Պատասխան՝ 140լ, 110լ

6 Հայկը 60մ ռետինե խողովակի համար վճարեց 1200դրամ պակաս, քան Արան վճարել էր այդ նույն խողովակից 75մ գնելու համար։ Հայկը որքա՞ն է վճարել իր գնած խողովակի համար։

Լուծում

75-60=15մ

1200:15=80դր

60×80=4800դր

Պատասխան՝ 4800դր

7 Դպրոցից 306 աշակերտ 18 տեղանոց և 24 տեղանոց 14 ավտոբուսներով գնացին Ծաղկաձոր հանգստանալու։ Յուրաքանչյուր տեսակից քանի՞ ավտոբուս էին վարձել աշակերտները։

Լուծում

18×14=252

306-252=54

24-18=6

54:6=9

14-9=5

Պատասխան՝ 9 հատ 24տեղ., 5 հատ 18տեղ.  

8․ Դաշտում արածում էին սագեր և կովեր։ Նրանց ընդհանուր գլխաքանակը 18 էր, իսկ ոտքերի թիվը՝ 56։ Քանի՞ կով և քանի՞ սագ էր արածում դաշտում։

Լուծում

18×2=36

56-36=20

20:2=10

18-10=8

Պատասխան՝ 10 կով, 8 սագ

1 Երկու թվերից մեկը 75-ն է, իսկ մյուսը դրանից մեծ է 4 անգամ։ Այդ թվերի գումարը քանի՞ անգամ է մեծ փոքր թվից։

Լուծում

75+4×75=5×75

5×75:75=5

Պատասխան՝ 5 անգամ

2․ Երկու թվերից մեկը 75-ն է, իսկ մյուսը դրանից փոքր է 3 անգամ։ Այդ թվերի գումարը քանի՞ անգամ է մեծ փոքր թվից։

Լուծում

75:3=25

25+75=100

100:25=4

Պատասխան՝ 4 անգամ

3 Պապիկը 60կգ խաղողը լցրեց արկղի և զամբյուղի մեջ։ Արկղում եղավ 5 անգամ ավելի, քան զամբյուղում։ Նա որքա՞ն խաղող լցրեց յուրաքանչյուրի մեջ։

Լուծում

60:5=12կգ

12:2=6կգ

6×5=30կգ

Պատասխան՝ 30կգ արկղի մեջ, 6կգ զամբյուղի մեջ

4 Ուղղանկյան կողմերից մեկը 3 անգամ մեծ է մյուսից։ Գտի՛ր ուղղանկյան կողմերը, եթե պարագիծը 320 մմ է։

Լուծում

3+3+1+1=8

320:8=40մմ

40×3=120մմ

Պատասխան՝ 40մմ, 120մմ

5 Երկու տակառում կա ընդամենը 250լ հյութ։ Եթե առաջին տակառից 30լ լցնենք երկրորդի մեջ, ապա տակառներում հյութի քանակները կհավասարվեն։ Որքա՞ն հյութ կա յուրաքանչյուր տակառում։

Լուծում

250-30=220լ

220:2=110լ

110+30=140լ

Պատասխան՝ 140լ, 110լ

6 Հայկը 60մ ռետինե խողովակի համար վճարեց 1200դրամ պակաս, քան Արան վճարել էր այդ նույն խողովակից 75մ գնելու համար։ Հայկը որքա՞ն է վճարել իր գնած խողովակի համար։

Լուծում

75-60=15մ

1200:15=80դր

60×80=4800դր

Պատասխան՝ 4800դր

7 Դպրոցից 306 աշակերտ 18 տեղանոց և 24 տեղանոց 14 ավտոբուսներով գնացին Ծաղկաձոր հանգստանալու։ Յուրաքանչյուր տեսակից քանի՞ ավտոբուս էին վարձել աշակերտները։

Լուծում

18×14=252

306-252=54

24-18=6

54:6=9

14-9=5

Պատասխան՝ 9 հատ 24տեղ., 5 հատ 18տեղ.  

8․ Դաշտում արածում էին սագեր և կովեր։ Նրանց ընդհանուր գլխաքանակը 18 էր, իսկ ոտքերի թիվը՝ 56։ Քանի՞ կով և քանի՞ սագ էր արածում դաշտում։

Լուծում

18×2=36

56-36=20

20:2=10

18-10=8

Պատասխան՝ 10 կով, 8 սագ

5-ի բաժանելիության հայտանիշը

Պարապմունք 58

Դասարանական առաջադրանքներ

1․ 336-ին ի՞նչ թվանշանով վերջացող թիվ պետք է գումարել, որպեսզի ստացված գումարը 5-ի բազմապատիկ լինի։ 4, 9

 2․ 418-ից ի՞նչ թվանշանով վերջացող թիվ պետք է հանել, որպեսզի ստացված գումարը 5-ի բազմապատիկ լինի։ 8, 3

3 5-ի բազմապատի՞կ են արդյոք հետևյալ արտահայտությունների արժեքները։

336+1124=1490-այո

336+1009=1345-այո

336+25=361-ոչ

7366-114=7252-ոչ

4․ Գրի՛ր 16-ի բոլոր բաժանարարները և 16-ի երեք բազմապատիկ։

բաժարարներ-1, 2, 4, 8, 16     

բազմապատիկներ-32, 48, 64

Տնային առաջադրանքներ

1 Ասա՛ մի այնպիսի թիվ, որը գումարելով 234-ին՝ ստացված գումարը 5-ի բաժանվի առանց մնացորդի։ 1, 6

2․ 4516-ից հանի՛ր մի այնպիսի թիվ, որ ստացված տարբերությունը 5-ի բազմապատիկ լինի։  1, 6

3 5-ի բազմապատի՞կ են արդյոք հետևյալ արտահայտությունների արժեքները։

3036-321=2715-այո

3362-27=3335-այո

4251+214=4465-այո

1326-196=1130-այո

2345-23=2322-ոչ

4․ Գրի՛ր 12-ի բոլոր բաժանարարները և 12-ի երեք բազմապատիկ։

 բաժարարներ-1, 2, 3, 4, 6, 12        

բազպատիկներ-24, 36, 48

Մայրենի 16-17

(Հովհանես Թումանյան) Մոծակն ու Մրջյունը

Գիժ մոծակի պարի ժամին

Զարկեց հանկարծ աշնան քամին,

Ուժը խըլեց, ուշքը տարավ:
Գիժը մին էլ մըտիկ արավ,
Որ էն արև
Աշխարհքն արդեն պատած ողջ սև,
Լացով, թացով սուգ է անում,
Դողում, պարում ու դալկանում…
Շուտիկ, շուշտիկ իրեն կինն էլ
Սուսիկ-փուսիկ կողքից կորել,
Ով գիտի՝ ինչ ծակ էր գըտել,
Մինչև գարուն մեջը մըտել:
Սոված, սառած
Ու սալարած
Վեր թըռավ՝ վար, դես ընկավ՝ դեն,
Ժիր Մըրջյունի տաքուկ ու շեն
Բանը հիշեց, ելավ գընաց,
Դըռան առջև տըխուր տըզզաց.
— Բա՜ց արեք, բա՜ց…
Էս տարաժամ՝ թըշվառ ձենից
Կոպիտ, թուխ-թուխ,
Հաստագըլուխ
Մի պահապան զարթնեց քընից,
Ներսի մըթնում մի կերպ արավ,
Փակած դուռը նեղ ծերպ արավ,
Տեսավ՝ սևով, թևով զուգված՝
Դըռան առջև մինը տընկված,
Ոտները թել,
Ինքը մի գել:
— Հե՛յ, ո՞վ ես դու,
Ա՜խպերացու:
— Տը՛զ-պը՛զզ, ասավ, Մոծակն եմ ես.
Բա չե՞ս ասիլ՝ էսպես, էսպես.
Ամառն ամբողջ,
Ուրախ, առողջ,
Պայծառ ու տաք
Արևի տակ
Կինըս աշխույժ սազ էր ածում,
Ես էլ անհոգ խընդում, ցընծում,
Տեսակ-տեսակ պարեր պարում,
Սըրա նըրա թուշն համբուրում
Ու վայելում ամեն բանից,
Ամեն բարուց ու սեղանից,
Լիքը այգում,
Ճահճոտ մարգում,
Ճոխ տըներում,
Պալատներում…
Մի անգամ էլ, երբ որ էսպես
Պարում էի, մինը անտես
Էնպես զարկեց՝ ուշքըս անցավ:
Ուշքի որ գամ՝ ի՞նչ տեսնեմ լավ.—
Երկինքը թուխպ, երկիրը սև,
Դառը քամի, սառը անձրև,
Արար աշխարհն պաղել, փոխվել…
Կողքիցըս էլ կինս է փախել,
Էլ ի՞նչ ասեմ, ողջը մի-մի
Էն ի՞նչ լեզու կարա պատմի
Կամ ի՞նչ բերան,
Չըտեսնըվա՛ծ, հըրաշք մի բան…
Հիմի էսպես՝ սոված, մենակ,
Մընացել եմ պատերի տակ,
Տեղ չի ունեմ, կեր չի ճարվում:
Ես էլ եմ հո շատ մըճըրվում,
Բայց ի՞նչ անեմ, ո՞ւր գընամ էլ,
Երեսս էլի ձեզ եմ արել:
Աստծու սիրուն, մի՜ խընայեք,
Էս մի ձըմեռ շահեք, պահեք,
Մինչև նորից գարուն բացվի,
Աշխարհքն էլ ետ բարով լըցվի:
— Դե լա՜վ, դու կաց, ներս գընամ ես,
Տեսնենք՝ ներսից ինչ կասեն քեզ:
Ասավ պահնորդն ու մեջեմեջ
Կոկ սենյակներն անցավ անվերջ,
Մինչե հասավ ներսի տունը,
Ուր ապրում էր մեծ Մըրջյունը
Առատ կյանքով,
Իր համայնքով:
Գընաց իրենց լեզվով հայտնեց,
Մըրջյունը լուռ լըսեց, մըթնեց,
Ու ետ դարձավ
Էսպես ասավ.
— Գիժ Մոծակի համա՞ր եմ ես
Ողջ ամառը արևակեզ՝
Էնքան ջանքով
Ու տանջանքով
Տուն տեղ դըրել, ճամփա հարթել,
Ամբար շինել, պաշար կիտել,
Որ ամառը ծույլ պըտըտի,
Ձմեռը գա նըստի ուտի՞…
Մեր ծույլերին ջարդել ենք մենք,
Ուրիշ ծույլի՞ բերենք պահենք…
Կերթաս կասես էդ անպետքին,
Բանի, գործի ժամանակին
Ով փոխանակ աշխատելու,
Ուշք ու միտքը տա խընդալու,
Պարապ շըրջի, երգի, պարի,
Սըրա նըրա թուշն համբուրի,
Էս կուռ վազի, էն կուռ ցատկի,
Վերջը էդպես պիտի սատկի:

  • Անծանոթ բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր

Ցնծալ-ուրախանալ

Դալկանալ-գունատվել

Ամբար-մթերք պահելու տեղ։

  • Դո՛ւրս գրիր առակին համապատասխան առած-ասացվածքներ (2-3 առած):

Ով աշխատի, նա կուտի։

Ով ալարի, ոչ դալարի։

  • Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը ու կարմիրով ներկի՛ր:

       Մրջյուն, աշխարհհանկարծհամբուրել, զարթնել:

  1. Պատմի՛ր Հովհաննես Թումանյանի «Մոծակն ու մրջյունը» առակը։ 
  • Ո՞րն է առակի հիմնական ասելիքը: Ի՞նչ սովորեցրեց քեզ առակը:

Առակը ինձ սովորեցրեց աշխատասիրություն։

  • Գրի՛ր  գիժ, ժիր, շեն, թշվառ, թուխ,  ամբար, սուգ անել, պաղել, դալկանալ բառերի հոմանիշները:

Գիժ-խենթ

ժիր-աշխույժ

շեն-բարեկարգ

թշվառ-խեղճ

թուխ-մուք

ամբար-շտեմարան

սուգ անել-վշտանալ

պաղել-սառել

դալկանալ-գունատվել

  • Գրի՛ր  ժիր, սուսիկփուսիկ, աշխույժ, ծույլ, լիքը, ուրախ, առողջ բառԵրի հականիշները:

Ժիր-ալարկոտ

Սուսիկ-փուսիկ-շատախոս

Աշխույժ-դանդաղաշարժ

Ծույլ-աշխատասեր

Լիքը-քիչ

Ուրախ-տխուր

Առողջ-հիվանդ

  • Առակից դո՛ւրս գրիր 10 գոյական (ո՞վ, ովքե՞ր, ի՞նչ, ինչե՞ր), 10 ածական (ինչպիսի՞)։

Գոյական                           Ածական

               Ամբար                                 ծույլ

                Մոծակ                                 պարապ

                Մրջյուն                               ժիր

                Պաշար                                 անպետք                           

                Ուշք                                      դառը

                Միտք                                   թուխպ

                Տուն                                      սև

                Ճամփա                              ճահճոտ

                Ձմեռ                                     անհոգ

                Ամառ                                   աշխույժ

10-ի, 100-ի, 1000-ի բաժանելիության հայտանիշները

Պարապմունք 56

Դասարանական առաջադրանքներ

  1. 336-ին ի՞նչ թվանշանով վերջացող թիվ պետք է գումարել, որպեսզի ստացված գումարը 10-ի բազմապատիկ լինի։ 4

2. 418-ից ի՞նչ թվանշանով վերջացող թիվ պետք է հանել, որպեսզի ստացված գումարը 10-ի բազմապատիկ լինի։ 8

3 40-ը ներկայացրու՛ այնպիսի երկու գումարելիների գումարի տեսքով, որոնք 5-ի բազմապատիկ են։ 40=15+25

4 Կատարի՛ր  գործողությունները

7ժ30ր+8ժ40ր=16ժ10ր

8օր17ժ+3օր9ժ=12օր2ժ

45ր40վ-30ր50վ=14ր50վ

5 Դի՛ր փակագծերն այնպես, որ ստանաս հավասարություն։

300։(150։10)=20

34-3400:(75+25)=0

6 Երեք մեքենայով շինհրապարակ բերեցին 26տ ավազ։ Առաջին  մեքենայում կար 2տ ավելի, քան երկրորդում։ Երրորդում կար 3տ պակաս, քան երկրորդում։ Որքա՞ն պետք է վճարել յուրաքանչյուր մեքենայի բերած ավազի համար եթե 1տ ավազն արժե 5000դրամ։

Լուծում

2×5000=10000

3×5000=15000

26×5000=130000

130000-10000+15000=135000

135000:3=45000(2-րդ)

45000+10000=55000(1-ին)

45000-15000=30000(3-րդ)

Պատասխան՝ 55000դր, 45000դր, 30000դր

7 Երկու թվերի գումարը 520 է։ Առաջին թիվը 30-ով մեծ է երկրորդից։ Որո՞նք են այդ թվերը։

Լուծում

520-30=490

490:2=245

245+30=275

Պատասխան՝ 245, 275

8. Երեք թվերի գումարը 480 է։ Առաջին երկուսը իրար հավասար են, և դրանց գումարը 20-ով մեծ է երրորդ թվից։ Որո՞նք են այդ թվերը։

Լուծում

480-20=460

460:2=230

230+20=250

250:2=125

Պատասխան՝ 125, 125, 230

9 Բարձրահարկ շենքում կան երկու և 4 սենյականոց 40 բնակարան։ Այդ բնակարանների սենյակների ընդհանուր քանակը 110 է։ Քանի՞ երկու և քանի՞ չորս սենյականոց բնակարան կա այդ շենքում։

Լուծում

40×2=80

110-80=30

30:2=15(4ս)

40-15=25(2ս)

Պատասխան՝ 25, 15

Տնային առաջադրանքներ

1Ասա՛ մի այնպիսի թիվ, որը գումարելով 234-ին՝ ստացված գումարը առանց մնացորդի բաժանվի 10-ի։ 6

2. 4516-ից հանի՛ր մի այնպիսի թիվ, որ ստացված տարբերությունը 100-ի բազմապատիկ լինի 16

3. 40-ը ներկայացրու՛ այնպիսի երկու գումարելիների գումարի տեսքով, որոնք 5-ի բազմապատիկ չեն։ 40=39+1

4 Կատարի՛ր  գործողությունները

8օր14ժ+6օր12ժ=15օր2ժ

24ժ15ր-6ժ17ժ=17ժ58ր

5ր40վ+7ր20վ=13ր

5 Դի՛ր փակագծերն այնպես, որ ստանաս հավասարություն։

125-125000: (1540-540)=0

7400-74x(85+15)=0

6.Երկու մեքենայով շինհրապարակ բերեցին 14տ ցեմենտ։ Առաջին մեքենայում կար 2տ ավելի, քան երկրորդում։ Որքա՞ն պետք է վճարել յուրաքանչյուր մեքենայի բերած ցեմենտի համար, եթե 1տ ցեմենտն արժե 47000դրամ։

Լուծում

47000×2=94000

47000×14=658000

658000-94000=564000

564000:2=282000

282000+94000=376000

Պատասխան՝ 376000դր, 282000դր

7. Երեք թվերի գումարը 480 է։ Առաջին երկուսի գումարը 20-ով մեծ է երրորդ թվից։ Ո՞րն է երրորդ թիվը։

Լուծում

480-20=460

460:2=230

230+20=250

250=100+150

Պատասխան՝ 100, 150, 230

8 Եթե Սոնայի մտապահած թվին ավելացնենք նույն թիվը, ապա նաև 124, կստանանք 10-ի բազմապատիկ՝ 135-ից փոքր թիվ։ Ո՞ր թիվն է մտապահել Սոնան։  

Լուծում

130-124=6

6:2=3

Պատասխան՝ 3

9. Վարպետը 90լ ջուրը լցրեց 30հատ 2լ և 5լ տարողությամբ ամանների մեջ և ուղարկեց խանութ։ Նա յուրաքանչյուր տարողությամբ քանի՞ աման ջուր ուղարկեց խանութ։

Լուծում

30×2=60

90-60=30

30:3=10

30-10=20

Պատասխան՝ 20հատ 2լ, 10հատ 5լ

Պարապմունք 48-51

1․ Հաշվիր արտահայտության արժեքը։

1) 435‧(6000-5978)+35400:(4345-4285)=435×22+35400:60=9570+590=10160
2) 350‧32+(5621-875):7=11200+4746:7=11200+678=11878

2․ Տեղադրելով մաթեմատիկական գործողության նշաններ, ստացի’ր հավասարություն:

222:2=111 

99-9=90

3․  Գյուղատնտեսական աշխատանքների համար հողագործը գնել է բահ, գերանդի, մանգաղ և եղան։ Քանի՞ միավոր գյուղատնտեսական գործիք է գնել հողագործը։

Պատասխան՝ 4 միավոր գործիք